چرا تیروئید کم کار میشود؟
مقدمه
خیلی وقت ها بدون اینکه متوجه باشیم، بدن مان پیام هایی می دهد که نادیده می گیریم؛ خستگی مداوم، افزایش وزن بی دلیل، ریزش مو یا تغییر خلق و خو. اما اگر همه این ها به دلیل کم کاری تیروئید باشد، چکار باید کرد؟
این اختلال آرام آرام روی انرژی و زندگی روزمره مان تأثیر می گذارد و اگر به موقع درمان نشود، ممکن است عوارض جدی ایجاد کند. در این مقاله به بررسی اینکه چرا تیروئید کم کار می شود، علائم آن چیست و چطور می توان آن را تشخیص داد، می پردازیم.
این مقاله برای شماست اگر:
- ریزش مو، خشکی پوست یا تغییر خلق و خو تجربه می کنید.
- سابقه خانوادگی بیماری های تیروئید یا اختلالات خودایمنی دارید.
- مدتی است احساس خستگی، خواب آلودگی یا کاهش انرژی دارید.
- بدون دلیل وزن اضافه کرده اید یا کاهش وزن شما متوقف شده است.
چرا تیروئید کم کار میشود؟ علت تیروئید کم کار چیست؟
زمانی که غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون های مورد نیاز بدن را تولید کند، درگیر کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی می شوید و علائمی مانند خستگی، افسردگی، بی حالی و افزایش وزن را تجربه می کنید.
در مراحل اولیه کم کاری تیروئید، معمولاً علائم مشخصی مشاهده نمی شود، اما با گذشت زمان و در صورتی که بیماری پیشرفت کند، چاقی، درد مفاصل، بیماری های قلبی، ناباروری و اختلال در عملکرد سایر اندام ها در فرد دیده می شود.
جالب است بدانید اختلال خودایمنی، برداشتن تیروئید در جراحی ها، درمان با ید رادیواکتیو، مصرف بعضی داروها یا کمبود ید در رژیم غذایی می تواند عامل اصلی بروز این بیماری باشد. در ادامه بیشتر می خوانیم که چرا تیروئید کم کار میشود ؟ در ادامه بیشتر به جزئیات می پردازیم.
خطرات تیروئید کم کار چیست؟
کم کاری تیروئید می تواند بر تمام سیستم های بدن تأثیر بگذارد:
- یبوست و مشکلات گوارشی
- خستگی مزمن و کاهش انرژی
- افسردگی، اضطراب و کاهش تمرکز
- افزایش وزن و اختلال در متابولیسم
- خشکی پوست، ریزش مو و حساسیت به سرما
- اختلالات قاعدگی، ناباروری در زنان و کاهش میل جنسی در مردان
البته در زنان نیز کم کاری تیروئید منجر به نامنظمی قاعدگی، ناباروری و افسردگی، افزایش خطر سقط، زایمان زودرس و تأثیر بر رشد جنین و در کودکانی که تیروئید کم کار دارند، ممکن است تأخیر در رشد جسمی و ذهنی و یا کاهش تمرکز و یادگیری دیده می شود.
توجه داشته باشید که در صورت درمان نشدن، کم کاری تیروئید ممکن است منجر به افزایش کلسترول، بیماری قلبی و اختلال حافظه شود. تشخیص زودهنگام و درمان تحت نظر بهترین جراح تیروئید در شیراز کمک می کند تا خطرات را به حداقل می رساند.
علائم کم کاری تیروئید کدامند؟
علائم کم کاری تیروئید معمولاً به تدریج بروز می کنند و ممکن است در ابتدا آن را با خستگی یا بی حوصلگی ساده اشتباه بگیرید، اما با گذشت زمان، علائم پیشرفت می کنند.
مهم ترین علائم کم کاری تیروئید به شرح زیر می باشد.
1- کندی حرکات بدن و ذهن، کاهش تمرکز و فراموشی از دیگر علائم کم کاری تیروئید به شمار می رود.
2- یکی از علائم کم کاری تیروئید، خستگی مداوم و احساس بی حالی حتی پس از استراحت کافی می باشد.
3-به دلیل کاهش سطح هورمون ها و اختلال در مسیرهای عصبی، افسردگی و بی انگیزگی در فرد دیده می شود.
4-افرادی که کم کاری تیروئید دارند، با وجود تغذیه معمول یا حتی کاهش اشتها، افزایش وزن ناگهانی را تجربه می کنند.
5-خشکی پوست، ریزش مو (به ویژه در ابروها)، پف کردگی صورت و تورم بدن از دیگر علائم کم کاری تیروئید می باشد.
علاوه بر موارد گفته شده، یبوست مزمن به دلیل کندی حرکات روده، احساس سرما و کاهش تحمل دماهای پایین، کاهش میل جنسی و توانایی باروری در زنان و مردان، ضعف و درد عضلانی یا گرفتگی ماهیچه ها، خشن شدن صدا یا تورم گلو، اختلال در خواب یا آپنه خواب نیز در برخی از افراد دیده می شود.
البته، این علائم بسته به شدت بیماری و سن فرد ممکن است متفاوت باشند، برای اطمینان از ابتلا یا رد بیماری، انجام آزمایش TSH و ارزیابی سطح هورمون های تیروئیدی (T3 و T4) ضروری است.
علائم کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان
در جدول زیر به بررسی علائم کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان می پردازیم:
گروه سنی | علائم رایج | علائم خاص |
کودکان نوپا (۱ تا ۳ سال) | · یبوست · خشکی پوست · صورت پف کرده · ضربان قلب پایین · موهای حساس و شکننده · کاهش هوش و تمرکز ذهنی | · کوتاه تر بودن دست و پا · تأخیر در رشد دندان ها · کوتاه تر بودن قد نسبت به هم سن و سال
|
کودکان 5 ساله و کمتر | · یبوست · خستگی · ورم صورت · گرفتگی صدا · افتادگی پلک · رشد فیزیکی کند · آهسته صحبت کردن · احساس سرما و عدم تحمل سرما | عدم رشد دندان ها |
کودکان و نوجوانان | · فراموش کاری · یبوست · عدم تمرکز کافی · صورت پف کرده · غده تیروئید بزرگ · اضافه وزن و چاقی · خستگی و بیحالی · کم جنب و جوش بودن · درد و سفتی عضلانی و مفصلی · اختلالات رفتاری و تغییر خلق و خو · خشکی پوست، مو و ناخن های شکننده | · بلوغ دیررس · افزایش حجم بیضه · شروع پریود در سنین بالاتر · کاهش رشد سینه ها (دختران) · رشد کمتر از نرمال و کوتاه بودن قد · جوان تر بودن چهره نسبت به سن · خونریزی های سنگین و نامنظم قاعدگی
|
علائم کم کاری تیروئید در بزرگسالان
کمکاری تیروئید در بزرگسالان می تواند با طیف وسیعی از علائم بروز کند؛ علائمی که شدت و نوع آن ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است. اگر مدتی احساس می کنید بدن تان مثل قبل کار نمی کند، ممکن است برخی از نشانه های زیر برایتان آشنا باشد:
- اختلالات قاعدگی، خون ریزی های شدید یا نامنظم و حتی مشکلات باروری
- احساس خستگی مداوم و کاهش انرژی، حتی پس از استراحت
- افزایش وزن تدریجی بدون تغییر قابل توجه در رژیم غذایی
- حساسیت غیرعادی به سرما و احساس سردی مداوم
- احساس افسردگی، بیحوصلگی یا کاهش تمرکز
- خشکی پوست، نازک شدن یا ریزش موها
- درد یا خشکی مفاصل و عضلات
- کند شدن ضربان قلب
نکته مهم اینجاست که کم کاری تیروئید معمولاً به آرامی پیشرفت می کند؛ به همین دلیل ممکن است ماه ها یا حتی سال ها این علائم را تجربه کنید، بدون آنکه به یک مشکل هورمونی شک کنید. از طرفی، بسیاری از این نشانه ها مثل خستگی یا اضافه وزن، بسیار شایع بوده و همیشه به معنای ابتلا به بیماری تیروئید نیستند.
اگر چند مورد از این علائم را به صورت هم زمان و مداوم تجربه می کنید، برای تشخیص دقیق و شروع درمان به موقع عملکرد تیروئید خود اقدام کنید.
چه آزمایش هایی را برای کم کاری تیروئید باید بدهیم؟
اگر برای بررسی کم کاری تیروئید به پزشک مراجعه کرده اید، معمولاً از شما خواسته می شود چند آزمایش خون مشخص انجام دهید. مهمترین آزمایش،TSH است که بالا بودن آن اغلب نشانه کم کاری تیروئید محسوب می شود.
در کنار آن، آزمایش های T3 و T4 برای بررسی سطح هورمون های تیروئیدی و ارزیابی دقیق تر عملکرد این غده انجام می شوند. در برخی موارد، برای مشخص شدن علت بیماری، آزمایش آنتی بادی های تیروئیدی نیز تجویز می شود.
آیا ممکن است تیروئید کم کار به تیروئید پرکار تبدیل شود و یا برعکس؟
بر اساس مطالعات انجام شده و در در پاسخ، بهتر است سه مورد زیر را با یکدیگر بررسی کنیم:
1-نمی توانید هم زمان کمکاری و پرکاری تیروئید داشته باشید.
بدن نمی تواند هم زمان هم کم کار و هم پرکار باشد، چون این دو وضعیت بر اساس سطح هورمون های تیروئیدی تعریف می شوند و این سطح نمی تواند هم زمان بالا و پایین باشد.
2-امکان تغییر از یک وضعیت به وضعیت دیگر وجود دارد.
در برخی موارد ممکن است در طول زمان تیروئید از کم کار به پرکار و یا بالعکس تبدیل شود. برای مثال، در افرادی که با اختلالات خودایمنی تیروئید درگیر هستند، این حالت دیده می شود. در مواردی نیز، پس از بارداری یا التهاب، ممکن است ترشح زیاد هورمون را تجربه کنید.
3-تغییر از کمکاری به پرکاری تیروئید بسیار نادر است.
آنچه که مطالعات نشان می دهند، تبدیل کم کاری تیروئید به پرکاری (خصوصاً در زمینه بیماری های خودایمنی) می تواند رخ دهد اما بسیار غیرمعمول است و در شرایط خاص دیده می شود.
اصلا چرا تیروئید کم کار می شود؟
در جدول زیر به بررسی اینکه چرا تیروئید کم کار میشود؟ می پردازیم:
علل کم کاری تیروئید | توضیحات |
هاشیموتو | سیستم ایمنی بدن شما به تیروئید حمله می کند و آن را تخریب می کند. |
التهاب تیروئید | عفونت های ویروسی می توانند باعث اختلال در عملکرد تیروئید شوند. |
پرتودرمانی گردن | پرتو درمانی سرطان ها به سلول های تیروئید آسیب می زند. |
ید رادیواکتیو | درمان تیروئید پرکار که اغلب به کم کاری تیروئید ختم می شود. |
برخی داروها | داروهایی مثل آمیودارون یا اینترفرون تولید هورمون را کم می کنند. |
جراحی تیروئید | برداشتن کامل تیروئید منجر به کم کاری قطعی آن می شود. |
کمبود ید غذایی | بدون ید، تیروئید نمی تواند هورمون بسازد. |
بارداری | نوسان شدید هورمون ها که معمولاً موقتی است. |
مشکلات مادرزادی | تیروئید از بدو تولد درست کار نمی کند. |
اختلال هیپوفیز | TSH کافی ترشح نمی شود. |
اختلال هیپوتالاموس | TRH کم موجب اختلال در تحریک تیروئید می شود. |
ریسک ابتلا چه افرادی به تیروئيد کم کار بیشتر است؟
خطر ابتلا به تیروئید کم کار در افراد زیر بالاست:
1-افرادی که سابقه خانوادگی دارند.
2-زنان و مردانی که بالای 60 سال سن دارند.
3-افرادی که به اختلالات ژنتیکی مانند سندرم ترنر مبتلا هستند.
4-افرادی که مبتلا به گواتر هستند و یا سابقه جراحی تیروئید دارند.
5-افرادی که بیماری های خود ایمنی یا مزمن مانند بیماری سلیاک، سندرم شوگرن، کمخونی بدخیم (پرنیشیوز)، دیابت نوع ۱ و ۲، آرتریت روماتوئید و لوپوس مبتلا هستند.
آیا بعد از درمان ممکن است دوباره به کم کاری تیروئید دچار شویم؟
بعد از جراحی تیروئید، ممکن است عملکرد غده تغییر کند و کم کاری تیروئید ایجاد شود. اگر تیروئید را به طور کامل برداشته باشید، کم کاری تیروئید تقریبا همیشه رخ می دهد و نیاز است به صورت دائم از داروهای جایگزین هورمون تیروئید استفاده کنید.
حتی اگر تنها بخشی از تیروئید برداشته شود (همیتیروئیدکتومی یا لوبکتومی)، امکان بروز کمکاری تیروئید وجود دارد؛ این حالت ممکن است موقت یا دائمی باشد و حتی سال ها پس از جراحی نمایان شود.
اگر تیروئید کم کار درمان نشود چه کاری باید انجام دهیم؟
کمکاری تیروئید وقتی درمان نشود، می تواند سلامتی شما را به خطر بیندازد. خوشبختانه تشخیص آن ساده است و با یک آزمایش خون مشخص می شود. با مصرف منظم دارو و پیگیری نزد پزشک، این بیماری را به خوبی می توانید کنترل کنید.
به طور کلی، هر نشانه جدیدی مثل خستگی شدید، افزایش وزن یا تغییر خلق و خو دیدید، بهتر است در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید و پس از بررسی و معاینات، تحت درمان قرار بگیرید.
آیا کم کاری تیروئید باعث مرگ می شود؟
اگر کمکاری تیروئید را درمان نکنید، ممکن است با مشکلات جدی از جمله بیماری قلبی و آسیب عصبی درگیر شوید و در موارد نادر، حتی خطر مرگ وجود دارد.
بیشتر افراد مبتلا نیاز دارند به طور دائمی داروی جایگزین هورمون تیروئید مصرف کنند و به طور منظم، سطح هورمون هایشان را بررسی کنند تا مطمئن شوند دوز دارویشان مناسب است و بدین ترتیب از بروز عوارض جدی جلوگیری کنند.
برای درمان به کدام پزشک مطرح در شیراز مراجعه کنیم؟
برای درمان کم کاری تیروئید پیشنهاد می کنیم به دکتر محمد رجایی، متخصص غدد در شیراز مراجعه کنید. ایشان با ارزیابی دقیق هورمون های تیروئیدی و تعیین برنامه درمانی متناسب، سلامت شما را به طور کامل مدیریت می کنند. پیگیری منظم و درمان تخصصی ایشان، نقش کلیدی در کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض طولانی مدت دارد.
سوالات متداول در مورد کم کاری تیروئید
1-چرا با وجود رژیم و ورزش وزنم کم نمی شود؟
ممکن است به این دلیل باشد که هورمون های تیروئیدتان هنوز تنظیم نیستند.
2-خستگی و خواب آلودگی من طبیعی است یا تیروئید است؟
می تواند ناشی از کم کاری تیروئید باشد؛ آزمایش خون مشخص می کند.
3-آیا داروهای تیروئید دائمی هستند؟
در بیشتر موارد، بله، مصرف منظم ضروری است.
4-داروی تیروئید را چه زمانی باید مصرف کنم؟
صبح، با معده خالی و فاصله از سایر داروها.
نتیجه گیری: آنچه در مورد اینکه چرا تیروئید کم کار میشود، خواندیم.
کم کاری تیروئید زمانی رخ می دهد که غده تیروئید، هورمون کافی تولید نکند و می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از اختلالات خودایمنی گرفته تا جراحی یا کمبود ید. علائم آن ممکن است خستگی، افزایش وزن، ریزش مو و مشکلات خلق و خو باشد.
خوشبختانه با تشخیص به موقع و درمان منظم، می توانید بیماری را کنترل کنید و زندگی عادی داشته باشید. بنابراین توجه به علائم و مراجعه به پزشک، کلید پیشگیری از عوارض جدی است.
